باشد كه كار مى كند ، معامله باطل است . مسأله 2296 - بايد قرار مساقات را پيش از ظاهر شدن ميوه بگذارند ، يا بعد از ظاهر شدن ميوه وپيش از رسيدن آن در صورتي كه كارى مانند آبيارى كه براي تربيت درخت وزياد شدن ميوه لازم است باقي مانده باشد ، ودر غير اين دو صورت اگر چه احتياج به كارى مانند چيدن ميوه ونگهدارى آن داشته باشد ، معامله صحيح نيست ، بلكه اگر احتياج به آبيارى براي زياد شدن وبهتر شدن ميوه نداشته باشد ، هر چند كارى باشد كه براي تربيت درخت لازم است ، صحت معامله محل اشكال است . مسأله 2297 - صحت معاملهء مساقات در ميوه هايى كه ريشهء ثابت ندارند - مانند بوتهء خربزه وخيار - محل اشكال است . مسأله 2298 - درختى كه از آب باران يا رطوبت زمين استفاده مى كند وبه آبيارى احتياج ندارد ، اگر در زياد شدن يا بهتر شدن ميوه به كارهاى ديگر ، مانند بيل زدن وكود دادن محتاج باشد ، مساقات در آن صحيح است . مسأله 2299 - دو نفرى كه معاملهء مساقات كرده اند با رضايت يكديگر مى توانند معامله را به هم بزنند ، ونيز اگر در ضمن قرارداد مساقات شرط كنند كه هر دو يا يكى از آنان حق به هم زدن معامله را داشته باشد ، مطابق قرارى كه گذاشته اند به هم زدن معامله اشكال ندارد ، واگر در ضمن معاملهء مساقات شرطي كنند وبه آن شرط عمل نشود ، كسى كه به نفع أو شرط كرده اند مى تواند معامله را به هم بزند ، وهمچنين مى تواند - مثل ساير موارد شروط - طرف مقابل را به وسيلهء حاكم شرع به وفاى به شرط اجبار كند . مسأله 2300 - اگر مالك بميرد ، معاملهء مساقات به هم نمى خورد وورثه اش به جاى أو هستند . مسأله 2301 - اگر كسى كه تربيت درختها به أو واگذار شده بميرد ، چنانچه در عقد شرط نكرده باشند كه خودش آنها را تربيت كند ، ورثه اش به جاى أو هستند ، واگر خودشان عمل را انجام ندهند وأجير هم نگيرند ، حاكم شرع از مال ميت أجير مى گيرد وحاصل را بين ورثهء ميت ومالك قسمت مى كند ، واگر قرارداد